Gościnny blog: Historia ksiąg metrykalnych w parafii w Rudołowicach

Gościnny blog: Historia ksiąg metrykalnych w parafii w Rudołowicach

Komentarze2

Przy tworzeniu drzewa genealogicznego najczęściej korzystamy z zapisów w księgach urodzin, ślubów i zgonów, gdyż poza ustną tradycją rodzinną jest to przeważnie jedyne źródło informacji o naszych dawno zmarłych i zapomnianych już przodkach.

Kościół parafialny Św. Mikołaja w Rudołowicach
Wyjazd Stanisławy zd. Łuc i Edwarda Kochmana do ślubu w Rudołowicach

Do prowadzenia ksiąg metrykalnych w Kościele Katolickim proboszczowie zostali zobligowani uchwałą soboru trydenckiego w połowie XVI wieku. Na terytorium poległym Koronie Polskiej pisanie takich ksiąg rozpoczęto z początkiem XVII wieku, jednak wiele z nich uległo bezpowrotnemu zniszczeniu w wyniku zawieruch wojennych, nieszczęśliwych zdarzeń losowych takich jak pożary czy powodzie, a także z powodu barbarzyństwa i bezmyślności ludzkiej.

Księga chrztów 1789-1841 Cząstkowice

W parafii Rudołowice najstarsze zachowane księgi chrztów, zaślubin i zgonów rozpoczynają się zapisami z 1692 roku. Wcześniejsze zapewne uległy zniszczeniu z przyczyny często w XVII wieku grasujących w tych okolicach wojsk tatarskich, mołdawskich czy szwedzkich. „I tak r. 1623 Tatarzy rabują Kościół i zabierają z niego wszelki sprzęt, a w następnym roku palą Kościół doszczętnie, a JMĆ Ks. Wikariusza Stanisława Radziechowicza uprowadzają w niewolę.”

„W roku 1763 w grudniu w nocy powstaje groźny pożar koło Kościoła. Wówczas to spaliła się plebania i wszystkie akta Kościelne stały się pastwą płomieni. W płomieniach tych zginął też ówczesny wikariusz JMĆ Ks. Waleryan Ziębowicz z Zakonu Miechowitów.” Niektóre z ksiąg metrykalnych udaje się częściowo ocalić, pozbierać i przepisać.

Księga ślubów 1784-1841 Rudołowice

Tak więc z czasów staropolskich zachowały się znajdujące się obecnie w Archiwum Archidiecezji Przemyskiej następujące cztery tomy:
1. ur.1692-1717, śl. 1692-1720, zg. 1692-1714, zg. 1714-1719.
2. ur. 1717-1747.
3. śl. 1720- 1747, zg. 1720-1747.
4. ur. 1760-1784, śl. 1760- 1782, zg. 1760-1779.

Szczęśliwym zbiegiem okoliczności zachowały się one do dnia dzisiejszego, gdyż nie zostały przekazane do archiwizacji z powodu animozji między przedwojennym proboszczem Rudołowic ks. Stanisławem Lechickim, a dyrektorem Archiwum Diecezjalnego w Przemyślu ks. prof. Janem Kwolkiem. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zarekwirowali 810 tomów najstarszych przedrozbiorowych ksiąg z przemyskiego archiwum i wywieźli je do Lwowa, gdzie niemieccy pseudouczeni mieli za zadanie udowodnić germańskie pochodzenie ludności Ziemi Przemyskiej. Po ewakuacji zbioru ksiąg przed frontem do Rabki końcem 1944 r., a następnie zajęciu jej przez armię sowiecką najstarsze księgi metrykalne diecezji przemyskiej bezpowrotnie zaginęły. Wieść niesie, że uleciały z dymem ognisk grzejących się przy nich „wyzwolicieli”.

Z nastaniem zaboru austriackiego nastąpiły zmiany w prowadzeniu zapisów metrykalnych. W 1782 roku rozporządzeniem Cesarza Józefa proboszczowie stali się również urzędnikami stanu cywilnego, a księgi prowadzili według nowych zmienionych zasad polegających przede wszystkim na wprowadzeniu rubryk dla poszczególnych informacji w odróżnieniu od dotychczasowej metody narracyjnej.

Z czasów niewoli austriackiej w archiwum parafii rudołowickiej znajdują się obecnie następujące księgi metrykalne:
1. ur.1784-1839 Rudołowice
2. ur.1839-1857 Rudołowice
3. ur.1857-1875 Rudołowice
4. śl.1784-1856 Rudołowice
5. zg.1784-1840 Rudołowice
6. zg.1840-1855 Rudołowice
7. ur.1865-1888 Roźwienica
8. śl.1784-1889 Roźwienica
9. zg.1784-1902 Roźwienica
10. śl.1784-1890 Bystrowice
11. zg.1784-1869 Bystrowice
12. zapowiedzi 1889-1920.

W archiwum sąsiedniej utworzonej w 1945 roku parafii Pełnatycze można znaleźć księgi urodzeń, ślubów i zgonów dla Cząstkowic i Woli Roźwienickiej przeniesionych tam z rudołowickiej parafii. Dzięki rozporządzeniu ks. biskupa Jana Potockiego w diecezjalnym archiwum przemyskim są odpisy urodzeń, ślubów i zgonów z lat 1826-1904 oraz odpisy zapowiedzi 1849-1904 dla całej parafii.

W 1946 roku sowieckie władze Polski powołały lokalne świeckie Urzędy Stanu Cywilnego, które przejęły od proboszczów państwowe obowiązki rejestracji ślubów, urodzin i zgonów. W związku z tym zarekwirowano z kancelarii parafialnych wszystkie księgi metrykalne z zapisami od 1890 roku, a również z wcześniejszymi jeśli księga rozpoczynała się przed tym rokiem.

I tak przykładowo w gminnym Urzędzie Stanu Cywilnego w Roźwienicy znajdują się następujące księgi dla Bystrowic wytworzone w rudołowickiej parafii:
1. śl.1890-1945 Bystrowice
2. ur.1890-1946 Bystrowice
3. zg.1869-1949 Bystrowice.

W USC w Roźwienicy są również na bieżąco prowadzone tam księgi metrykalne od około 1946 roku. Natomiast w kancelarii parafialnej w Rudołowicach znajdują się osobne księgi urodzonych, zaślubionych i zmarłych zapisywane od 1947 roku oraz odpisy takich ksiąg od około 1900 roku.

Jak więc widać poszukiwania genealogiczne wymagają w pierwszej kolejności zlokalizowania potrzebnych źródeł, a następnie zorganizowania do nich dostępu.

Gościnny blog sporządził Pan Jerzy Kochman z Rzeszowa, który już kilku krotnie przygotował dla Nas różnego rodzaju wpisy – dziękujemy!

Zostaw komentarz

Adres email jest prywatny i nie zostanie wyświetlony

  • azaborowska40@wp.pl


    Luty 4, 2015

    dzięki panu Kochmanowi odnalazłam korzenie bardzo dziękuje i jeżeli to możliwe proszę o więcej pozdrawiam Anna zaborowska po babci szpak ….Zygmunt itd jestem dumna ze moje korzenie sięgają tak głęboko ale ciekawość mnie zżera jak daleko jeszcze mogę zglebić historie

  • azaborowska40@wp.pl


    Luty 4, 2015

    pozdrawiam wszystkich z Rudołowic i okolic a najbardziej krewniaków .może się odezwą czekam z napięciem o informacje